Isha në Vjenë duke menduar për Skënderbeun, përkrenaren, shpatën dhe çfarë do të thotë të mbrosh diçka që e ndien se i përket popullit tënd. Kjo është ndjenja pas kësaj videoje të shkurtër. Një objekt në muze mund të ta sjellë një vend të tërë në mendje.

E përfytyron njeriun. Rrezikun. Peshën e vendimit se diçka ia vlen të mbrohet.

Pastaj e lexon etiketën. Dhe aty nis një përgjegjësi tjetër: ta kuptosh çfarë dihet vërtet për objektin përpara teje.

Çfarë mund të vërtetojë muzeu

Muzeu Kunsthistorisches e përshkruan përkrenaren si objekt që përfshin një pjesë të një sallet-i italian, me gjasë nga gjysma e dytë e shekullit XV. Lidhja e përkrenares dhe shpatës me Skënderbeun dokumentohet në fund të shekullit XVI; përkrenarja figuron në inventarin e vitit 1593 të koleksionit të arkidukës Ferdinand II në Ambras. Kjo është gjurma dokumentare që jep muzeu.[1]

Përkrenarja që i atribuohet Skënderbeut, me kokën e dhisë të praruar.
Përkrenarja që i atribuohet Skënderbeut, me kokën e dhisë të praruar. Fotografi e koleksionit, jo pamje nga vizita ime. KHM-Museumsverband · CC BY-SA 4.0.

Skënderbeu vdiq në vitin 1468. Deri te ai inventar janë 1593 − 1468 = 125 vjet. Kjo llogaritje mat largësinë kohore mes vdekjes së tij dhe atij dokumenti të ruajtur. Nuk përcakton moshën e çdo pjese të objektit, nuk provon se ai e ka mbajtur dhe as se nuk e ka mbajtur.

Ky dallim ka rëndësi. Një lidhje tradicionale dhe një varg i dokumentuar pronësie janë lloje të ndryshme provash. Formulimi i vetë muzeut meriton më shumë vëmendje sesa një mbishkrim i sigurt në vetvete që qarkullon në internet.

Objekti dhe dokumentimi. 1468: Vdes Skënderbeu.. Fundi i viteve 1400: Datimi i tipit të përkrenares nga muzeu.. 1593: Përkrenarja shënohet në inventarin e Ambrasit.. 125 vjet: Nga vdekja te ky shënim në inventar.
Kronologji muzeale; intervali nuk vërteton kush e ka mbajtur përkrenaren.

Ndjenja nuk zhduket kur bën pyetje

Kur flas në video për vendin, zakonet dhe vlerat tona, po flas për atë që ky takim zgjon tek unë. Është personale. Nuk po pretendoj se mund ta rindërtoj një betejë nga një vitrinë.

Ekziston tundimi të mendosh se krenaria kërkon që çdo tregim të jetë plotësisht i sigurt. Mua më duket se kështu krenaria bëhet e brishtë. Shfaqet një datë e papërshtatshme dhe papritur ndihesh sikur rrezikohet gjithçka.

Unë dua të mund të them: ky objekt ka kuptim për mua dhe prapë dua ta njoh historinë e tij me ndershmëri. Të pyesësh nga vjen një atribuim është mënyrë për ta marrë seriozisht.

Si do ta ndërtoja një vizitë rreth tij

Koleksioni që duhet kërkuar është Armeria Perandorake në Neue Burg të Vjenës. Kontrolloji informacionet aktuale të muzeut dhe ekspozimin përpara se ta planifikosh udhëtimin rreth një objekti të vetëm.[2] Ky shkrim nuk garanton se një objekt i caktuar do të ekspozohet ditën e vizitës sate.

Sugjerimi im është i thjeshtë: fillimisht shikoje objektin pa u përpjekur ta fotografosh çdo gjë. Pastaj lexoje etiketën. Ndaji datat, materialet dhe prejardhjen nga historia që solle me vete. Në fund pyete veten çfarë dëshiron të marrësh në shtëpi nga ajo histori.

Tri pyetje përpara vitrinës. Çfarë dokumentohet?: Lexoji datat, materialet dhe prejardhjen.. Çfarë ndiej?: Emërtoje kuptimin personal pa e quajtur provë.. Çfarë do të bëj?: Sille një përgjegjësi të dobishme në jetën e përditshme.
Një qasje e sugjeruar për vizitën në muze.

Për mua, pyetja e fundit shkon përtej admirimit për një figurë historike. Si mbrohet kultura në jetën e përditshme? Duke folur shqip me fëmijët. Duke mësuar aq histori sa ta diskutojmë me seriozitet. Duke krijuar diçka që ia vlen t’ua lëmë brezave të tjerë. Këto vendime nuk kërkojnë shpatë.

Për ndjesinë më të gjerë të qytetit shkrova te Vjena dhe identiteti shqiptar, ndërsa për kuptimin tjetër që ka përkatësia për një fëmijë te ideja e një fëmije për shtëpinë.

Objekti mbetet në muze. Përgjegjësia vjen me ne në shtëpi.

Burimet dhe shënimet e llogaritjeve