Dua ta them këtë para çdo gjëje tjetër: nuk dija asgjë për Warhammer 40,000. Ndoshta ndonjë figurë që më kishte kaluar para syve në ndonjë faqe memesh, një emër që kurrë s’e kisha vështruar dy herë. Kurrë s’e kisha lexuar lore-in. Kurrë s’kisha kërkuar asnjë gjë të vetme për të. Kjo ka rëndësi, për shkak të asaj që erdhi më pas.
Pashë një ëndërr se shkova lart te vetja ime më e lartë, dhe ai u befasua shumë nga unë. Po luftonte kundër disa pushtuesve, dhe më tha se kishin disa probleme, por do t’ia dilnin me siguri. Dukeshin si Space Marines të Warhammer 40,000 (Ultramarinët).
Vetja ime më e lartë ishte me një vëlla (vëlla lufte) që kishte një uniformë të verdhë-kaltër, e cila duket se është e Crimson Fists, sipas hulumtimit tim.
Vetja ime më e lartë më tha se ata po luftonin, dhe se kjo ishte edhe arsyeja e trazirës në realitetin tim, por ata po fitojnë dhe se nuk duhet të shqetësohem, sepse do ta mbarojnë këtë së shpejti.
Më tej, u befasua që më pa, sepse nuk ishte menduar të ishte e mundur të kalohej nga realmi i ulët në atë të lartë — në këtë rast, unë duke shkuar në realmin e tyre. Më tha se mund të kthehem dhe gjithçka do të jetë në rregull. Gjatë bisedës sonë ata vazhdonin të qëllonin, sepse ishin në mes të një lufte. Vazhdonin të qëllonin me armët e tyre super të rënda.
Si lart, ashtu poshtë.
Në botën e Macragge-s — shtëpia e Ultramarinëve — termi “rebelët ilirë” u referohet fiseve të egra vendase të malësive të skajshme veriore të planetit (rajoni i Illyrium-it, i quajtur shpesh thjesht “vendi i banditëve”). Tani po bëhet e çmendur, sepse nëse i njeh shqiptarët, pasardhësit e ilirëve — pikërisht kështu i kanë kategorizuar ata prej kaq gjatë.
Këto fise ilire ishin të fundit që u nënshtruan kur Macragge u bashkua për herë të parë nën sundimin e konsullit Konor dhe, edhe pas disfatës së tyre të parë, mbetën gjemb në brinjë të qeverisë planetare për shekuj me radhë.
Tani për mua bëhet edhe më e çmendur, dëgjomëni:
Niveli 1 — Unë zotëroj një Rolex Submariner — Nënnivel
Niveli 2 — Marini, djali im — Niveli i tokës
Niveli 3 — Ultramarinët — Vetja më e lartë
Illyrium — Ultramarinët
Më lejoni ta shpjegoj thjesht, sepse një javë më parë edhe unë s’kisha ide se çka do të thotë e gjithë kjo.
Warhammer 40,000 është një univers fantastiko-shkencor — një nga botët fiktive më të mëdha të krijuara ndonjëherë. Luftëtarët e tij më të njohur janë Space Marines: super-ushtarë të inxhinieruar gjenetikisht. Dhe më të fortët, më të lavdëruarit nga të gjithë janë Ultramarinët — pikërisht ata që pashë në ëndrrën time.
Ultramarinët kanë një planet amë: Macragge. Dhe në Macragge, historia shkon kështu:
Rebelët ilirë e humbën luftën e tyre — por nuk u zhdukën. Planeti i thithi brenda vetes. Rebelët e mbijetuar dhe familjet e tyre u përfshinë në ushtri.
Dhe pikërisht nga ajo ushtri i rekrutojnë Ultramarinët luftëtarët e tyre të rinj. Jo nga fisnikët. Jo nga qytetet besnike. Nga kushdo që e dëshmon veten. Provat nuk pyesin ku ke lindur — vetëm nëse je mjaft i fortë. E kush ngrihet në një sistem të ndërtuar mbi meritë? Ata që janë farkëtuar nga rezistenca. Rebelët.
Kalojnë shekujt. Regjistrat zbehen. Askush nuk mban mend se cila linjë gjaku luftëtari nisi në vendin e banditëve. Kështu që luftëtarët më të fortë të gjithë atij universi janë ndërtuar, në heshtje, mbi gjak rebeli.
Tani lexoje sërish si shqiptar. I mundur nga perandoritë. I thithur brenda ushtrive të tyre. Duke u ngritur mbi meritë — ushtarë ilirë u bënë perandorë romakë, djem shqiptarë u bënë gjeneralë osmanë dhe Vezirë të Mëdhenj. Dhe historia harroi se nga vinin bijtë e saj më të fortë.
E njëjta histori. Njëra e shkruar në lore, tjetra e shkruar në gjakun tonë.
Pra, sa janë shanset? Një njeri që kurrë s’e kishte njohur këtë univers ëndërron luftëtarët e tij më të fortë — dhe brenda botës së tyre, gjen emrin e popullit të vet, duke jetuar historinë që populli i tij e ka jetuar tashmë.
Vuajtja është lutja jonë — Besimi është armatura jonë
Para se ta mbaroja këtë, kisha edhe një pyetje racionale për ta vrarë. A e shpikën shkrimtarët e kësaj loje krejt këtë — apo e dinin se çfarë po bënin?
E dinin.
Warhammer 40,000 nuk ka qenë kurrë imagjinatë e pastër. Ultramarinët janë qëllimisht romakë — kështu është shkruar ky fraksion që nga fillimi. Emrat latinë, kodet, e gjithë shoqëria e planetit të tyre amë e ndërtuar mbi historinë greke dhe romake. E Illyrium-i? I marrë drejt e nga harta e Ballkanit antik. Në disa nga librat, rajoni quhet edhe “Illyria” haptazi. Jo aluzion. Jo maskim. Emri i vërtetë i tokës sonë stërgjyshore.
Edhe “Auxilia” është fjalë e vërtetë romake. Ishte institucion real: trupa jo-qytetare, të rekrutuara nga popujt e pushtuar. E kush e mbushte Auxilia-n e vërtetë? Të parët e mi. Kryengritja e Madhe Ilire — një luftë aq brutale sa historiani romak Suetoni e quajti më të vështirën që Roma kishte përballuar që nga Luftërat Punike — nisi mes ilirëve të rekrutuar si trupa ndihmëse. Ilirë të vërtetë, në Auxilia-n e vërtetë, të perandorisë së vërtetë. Shkrimtarët nuk e shpikën modelin. Ata e kopjuan.
Edhe harresa është e huazuar. Rick Priestley, krijuesi i Warhammer 40,000, i ndërtoi qëllimisht regjistrat e fshirë brenda universit të tij — të marrë nga damnatio memoriae, zakoni romak i fshirjes zyrtare të një personi nga historia. Harresa e bijve më të fortë nuk është aksident i lore-it. Është dizajni.
Pra, ja ku përfundova.
Fiksioni që e njeh popullin tim — kjo s’është mister. Njerëz e shkruan, e shkruan nga historia, dhe historia e popullit tim ishte tashmë legjendare në regjistrat që ata kopjuan.
Por ëndrra ime që e njeh fiksionin — atë, askush s’ma shpjegon dot. Kurrë s’e kisha hapur atë univers. Dhe diçka më çoi drejt e te rafti i vetëm ku ishte ruajtur historia jonë.
Ndoshta e pandërgjegjshmja kap çfarëdo imazhi që gjen. Ndoshta gjaku e mban mend atë që mendja s’e mësoi kurrë. Nuk e di. Sinqerisht nuk e di.
Ishte veç një ëndërr, ose s’ishte….
Por ishte ëndrra më reale që kam parë ndonjëherë, dhe dinte gjëra që unë s’i dija.
Vuajtja është lutja jonë — Besimi është armatura jonë
Ende s’e kuptoj se çfarë mora — por definitivisht hyra në Warhammer 40,000.
— — — — —
Prishtinë, 29.08.2026