Gjatë periudhës kur e shoqëroja nënën në onkologji, takova familjarë që thoshin se nuk po i tregonin prindit çfarë sëmundjeje kishte. Mendonin se po e mbronin.

Për këtë flas në video. Është rrëfim personal i bisedave që kam hasur, jo anketë për familjet apo spitalet.

E kuptoj frikën pas kësaj. E do dikë. Nuk do të jesh personi që sjell një lajm të frikshëm në dhomë. Por vazhdimisht i kthehesha të njëjtës pyetje: për jetën e kujt po flasim?

Personi në shtrat ende ka zë

Në video përdor një krahasim sportiv. Ne të tjerët mund të jemi përkrahës, këshilltarë ose trajnerë. Pacienti është ai që po e jeton realisht.

Krahasimi ka një kufi. Ecuria e kancerit nuk është provim i dëshirës së dikujt për të jetuar. Njeriu që sëmuret më rëndë nuk ka dështuar të luftojë. Thelbi që dua ta ruaj është dinjiteti dhe pjesëmarrja, jo barra për ta shëruar veten me vendosmëri.

Deklarata e Lisbonës e Shoqatës Botërore të Mjekëve e mbështet pjesëmarrjen në vendime dhe qasjen në informacion të kuptueshëm për një të rritur të aftë për të vendosur. Njeh edhe dëshirën e shprehur për të mos marrë informacion dhe zgjedhjen se kush mund ta marrë në emër të pacientit.[1]

Prandaj “thuaje të vërtetën” kërkon një pyetje të dytë: si dëshiron ky person të zhvillohet biseda? Disa duan hollësi. Të tjerë fillimisht pikat kryesore, ose një person të besuar pranë. Preferenca e tyre nuk duhet të zëvendësohet me hamendësimin tonë se çfarë mund të përballojnë.

Mbaje pacientin pjesë të bisedës. Preferenca: Pyet sa informacion dëshiron dhe me kë. Kuptimi: Ekipi mjekësor shpjegon dhe kontrollon kuptimin. Zgjedhja: Mbështete pjesëmarrjen pa ia marrë vendimin.
Udhëzues komunikimi nga WMA dhe NCI, i përshtatur për personin me ekipin mjekësor.

Mos e bëj të vetmuar një bisedë të frikshme

Nëse familja juaj po e ka të vështirë, kërkoni nga ekipi mjekësor ndihmë për ta planifikuar bisedën. Shpjegojini shqetësimet tuaja veçmas, pastaj krijoni hapësirë për dëshirat e pacientit. Mjeku mund të shpjegojë diagnozën, pasigurinë dhe mundësitë; familjarët mund të ofrojnë prani, ndihmë praktike dhe njohuri për atë që ka rëndësi për atë person.

Udhëzimi për pacientë i Institutit Kombëtar të Kancerit i nxit njerëzit t’i tregojnë ekipit sa informacion dëshirojnë, t’i përgatitin pyetjet dhe të kërkojnë material që mund ta lexojnë përsëri. Përshkruan edhe si pacientët dhe familjarët ndonjëherë e fshehin shqetësimin për ta mbrojtur njëri-tjetrin.[2]

Një fillim praktik mund të jetë: “A dëshiron që mjeku t’i shpjegojë hollësitë tani? Kë do pranë vetes?” Këto janë pyetje shembull, jo fjalë nga bisedat e familjes sime. E ftojnë personin ta shprehë preferencën, në vend se ta supozojnë atë.

Lër hapësirë për pauza. Pyet çfarë është kuptuar. Cakto një bisedë tjetër kur duhet. E vërteta nuk kërkon t’i thuash të gjitha hollësitë në një fjalim dërrmues, dhe dhembshuria nuk kërkon të shpikësh diagnozë tjetër.

Sinqeriteti mund ta përfshijë kujdesin. Para: Tregoji shqetësimet ekipit trajtues. Gjatë: Përdor informacion të kuptueshëm dhe pauza. Pas: Sqaroni hapin tjetër dhe kush mund të ndihmojë.
Mbështetje praktike, jo skenar për çdo diagnozë apo parashikim shërimi.

Më shumë se një vendim trajtimi

Në video flas edhe për hapësirën që sinqeriteti mund të krijojë për biseda familjare, punë të pambaruara dhe dëshira për të ardhmen. Kjo nuk do të thotë ta supozojmë çdo diagnozë si fund të jetës. Do të thotë t’ia lejojmë personit të vendosë çfarë dëshiron të diskutojë, ndërsa zëri i tij është i pranishëm.

Edhe privatësia mbetet e tij. Fakti që e dimë diagnozën e një familjari nuk na jep të drejtë t’ua shpallim të gjithëve. Kur aftësia për të vendosur është e cenuar ose situata është urgjente, përfshijeni ekipin mjekësor dhe procesin përkatës të pëlqimit, në vend se ta zgjidhni përmes një videoje të përgjithshme.

Reflektimi im për emocionet gjatë sëmundjes i kthehet kësaj: mbështetja duhet t’i bëjë vend personit, edhe ndjenjave që ne e kemi të vështirë t’i dëgjojmë.

Dashuria mund të ulet pranë dikujt ndërsa thuhet e vërteta. Nuk ka nevojë t’ia mbulojë zërin.

Burimet dhe shënimet e llogaritjeve